ISIJAVANJE (1980)

Glumci: Jack Nicholson, Shelley Duvall, Scatman Crothers, Danny Lloyd

Režija: Stanley Kubrick

Scenario: Stanley Kubrick, Diane Johnson

Žanr: Drama/ Horor

Trajanje: 2h 26min

Rejting: R

  

       Jack Torrance (Jack Nicholson), njegova žena Wendy (Shelley Duvall) i sin Danny (Danny Lloyd) dolaze u izolovani planinski hotel, Vidikovac. Jack pristaje da radi kao zimski čuvar, jer smatra da će mu ova promjena sredine dobro doći prilikom pisanja svoje knjige. Menadžer hotela Stuart Ullman (Barry Nelson) upozorava Jacka da je prethodni čuvar Charles Grady (Philip Stone), zadobio takozvanu kabinsku groznicu i da je ubio svoju porodicu i sebe. Da stvar bude još gora mladi Danny, koji posjeduje neobične psiholoških sposobnosti, ima užasna predosjećanja u vezi ovog hotela. Isijavanje je ekranizacija istoimene knjige, autora Stephena Kinga.

       Isijavanje je nakon svog izlaska naišao na mlak odziv kritike i publike. Filmski kritičari su se ustručavali prilikom davanja pohvala, a odziv publike u bioskopskim salama je bio razočaravajući. Negativne kritike su stigle i od samog autora knjige, Stephena Kinga, koji je otvoreno iskazao svoje nezadovoljstvo Kubrickovom obradom. Režiser filma Stanley Kubrick je čak nominovan za nagradu "Zlatna Malina" u kategoriji najgori režiser. Međutim početne loše ocjene kritike su pale u vodu jer se vrijeme, po ko zna koji put, pokazalo kao najmjerodavniji sudija. Isijavanje se danas sa pravom smatra za jedan od najboljih i najuticajnijih horor filmova ikada snimljenih.

       Kritike autora knjige na račun Kubrickove ekranizacije i ne treba da čude previše. Ni jedan autor ne voli da se previše slobodno igra sa njegovim riječim. Stephen King je zamislio Jacka Torrenca kao dobronamjernu osobu i dobrog roditelja i muža, kojeg su alkohol i utvare hotela primorali na rđave postupke. Stari mizantrop Stanley Kubrick je, sa druge strane, imao drugačije viđenje glavnog junaka filma. On i scenaristkinja filma Diane Johnson su donekle zadržali negativan uticaj nepoznate sile na psihu protagonistu filma, ali Jackova dobronamjernost prema njegovom sinu, ako je uopšte ima, veoma brzo blijede i pretvara se u skandalozan portret porodičnog čovjeka. Uvodni portret Jacka Torrenca samo naslućuje njegovo teško psihičko stanje, koje će kasnije, kada vidimo gomilu piščevih papira na kojima je ispisana samo jedna rečenica, biti potpuno jasno.

       Isijavanje je prije svega jedan zaista slojevit film, koji je do danas ostao predmet istraživanja i analiziranja, od strane mnogih filmskih kritičara i ljubitelja sedme umjetnosti, uopšte. Režiser Kubrick je prvenstveno zainteresovan da prikaže uticaj izolovanosti, tačnije kabinske groznice na svog protagonistu, Jacka Torrenca, ali možemo primjetiti i mnoge druge teme, poput američkog pokolja indijanskih plemena. Kroz film Isijavanje se prilično jasno provlači motiv indijanskih obilježja i kulture. Poznata scena sa liftom iz kojeg izbija ogromna zapremina krvi, možda simboliše upravo indijansku krv, koju su prolili Amerikanci prilikom protjerivanja mnogobrojnih urođeničkih plemena. Jackov takoreći put ka ludilu je odrađen na jedan metodičan, kvalitetan, ali na momente zaista uznemirujući način. Ovaj problematični pisac se povlači sa porodicom u ogromni i izolovani hotel i prinuđen je da tu ostane jedan duži period. Jedini vid komunikacije sa vanjskim svijetom imaju preko radio veze, ali čak se i ona prekida u slučaju teške oluje. Režiser Kubrick vješto koristi ovu izolovanost da nas dobro zastraši i rijetko kad nam dozvoljava trenutak predaha. On posuđuje Kingove ideje i uz pomoć mladog dječaka, Dannija, tačnije njegovih psiholoških sposobnosti, kopa po mračnoj istoriji hotela Vidikovac, u kojem se događa većina ovog filma. Tek osmišljena kamera sa stabilizatorima, steadicam, vješto prati ovog mladog dječaka dok se se on vozi na biciklu kroz prostrani hotel, a kadrovi ostaju iza dječaka i uvijek su blizu zemlje da strijepimo prilikom svakog skretanja i ulaska u novu prostoriju hotela. Jeziva muzička podloga Wendy Carlos i Rachel Elkind nam ne dozvoljava ni na jednu sekundu da pomislimo da je riječ o bezbrižnoj i razigranoj dječakoj vožnji. Kubrick i scenograf Roy Walker namjerno prave mnoge izmjene u rasporedu hotelskih prostorija, tokom različitih scena, kako bi nas dezorijentisali i onemogućili nam spokoj. Raspored ovih hotelskih prostorija djeluje poput lavirinta koji se nalazi ispred samog hotela, i koji ustvaru predstavlja fizičku manifestaciju Jackove psihološke degeneracije. Jackovo stanje se očigledno pogoršava i dolazi do samog ludila, a kamera Johna Alcotta izvrsno prati svaki njegov postupak. Ističe se antologijska scena u kojoj ovaj pomahnitali pisac udara sjekirom u vrata hotelske sobe, u kojoj se nalazi njegova prestravljena žena. Isijavanje ima dosta scena koje dugo vremena ne možemo da zaboravimo i koje su zadobile toliku popularnost da su dobro poznate čak i onima koji nisu odgledali ovaj film. Završnica filma, koja se inače razlikuje od Kingove knjige, ostavlja više nego dovoljno lufta svakom iz publike da donese sopstveni zaključak o ovim nemilim dešavanjima u hotelu Vidikovac.

       Režiser Stanley Kubrick je oduvijek bio poznat po svom perfekcionizmu, ali je on ovaj put došao do same tačke mahnitosti. Snimljena je nevjerovatna količina filmskog materijala za potrebe ovog filma, a mnoge scene su ponavljane u nedogled. Scena u kojoj hotelski kuvar Dick Hallorann objašnjava mladom Danniju šta je to zapravo isijavanje, je ponovljena čak 140 puta, sve dok nije zadovoljila izuzetno visoke kriterijume režisera Kubricka. Podatak da je čak 60 vrata razbijeno sjekirom tokom snimanje poznate scene, djeluje gotovo nestvaran.

       Jack Nicholson daje najvjerovatnije najstrašniju filmsku izvedbu u svojoj kompletnoj karijeri. Shelley Duvall je veoma uvjerljiva kao krhka žena i majka koja daje sve od sebe da se nosi sa ovom izuzetno teškom situacijom. Zaista nije teško primjetiti veliku iscrpljenost na licu ove glumice i iskonski strah u mnogim scenama filma. Glumica Shelley Duvall se kasnije žalila na režisera ovog filma, jer je po njenim riječima snimanje bilo izuzetno teško, a režiser Kubrick previše zahtijevan. Mladi Danny Lloyd daje iznenađujuće dobru izvedbu istoimenog dječaka sa psihološkim sposobnostima. Treba pohvaliti impresivne minijature Scatmana Crothersa, Barrija Nelsona i Joa Turkela, najboljeg barmena od Timbuktua do Portlanda, Mejn.

       Isijavanje je neosporno remek-djelo horor filma koje je ostavilo neizbrisiv trag u ovom žanru.

 


Preporuka još sličnih filmova:





Datum recenzije: 19.08.2017. godine
Poster filma: By Source, Fair use, Link